محمد حسن خان اعتماد السلطنه

145

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

- و تقسيمات اوقات مبارك بر ايام هفته براى اصغاء عرايض وزرائى كه وسايط و روابط بودند ما بين دواير عظمى و كافهء رعايا ، - و تعيين امناء براى اخذ عرايض در سر سوارى و ايصال اجوبهء آنها موافق حكم توقيعى و يا شفاهى اعليحضرت شهريارى . از وضع اين قوانين و ايجاد اين عناوين كه بعضى دائم و جاودانى است و برخى مخصوص وقتى و زمانى مقصود بالاصاله همان اشاعهء عدل و انصاف بوده و اماتهء ظلم و اعتساف . و مع ذلك كله از شدت شوق و عشق بر تشييد مبانى عدالت و داد و تسهيل جواد استقامت و سداد تا زمانى كه مصلحت وقت مقتضى بود خود به ذات اقدس و شخص همايون هفته‌اى يك روز بر ديوان خاص نشسته عرايض رعايا و دعاوى متظلمين را اصغاء مىفرمود و غور مىرسيد . و گذشته از جميع آن مقررات مؤسسه و موضوعات مقدسه در اين سنوات مخصوصا از پرتو اسلاك برقيه و خطوط تلگرافيه كه به مثابه رشته‌هاى خيال از قلوب آحاد اهالى ايران به خاطر عاطر اين پادشاه مهربان كشيده است صيت داد و معدلت از ماه تا ماهى رسيده . * ترقى حريربافى كارخانه‌هاى كاشان * ترقى نسج عباى ابريشم در كاشان به طرز عباهاى ابريشمين كربلا و نجف . ترقى صنعت نساجى حاشيه ترمه در كرمان به درجه‌اى كه از حاشيهء « عظيم خانى » نتوان به آسانى تميز داد . * ترقى منسوجات كوه‌پايجات اصفهان * ترقى ظروف فخارى نايين ترقى قلمكار خمره‌اى در اصفهان كه بهتر از قلمكار مدرس « 1 » هند است . رواج كار قالىبافى و بازار قالى فروشى اهل اروپا ، اين صنعت ايرانيان را كه ديده‌اند بسيار پسنديده‌اند و در اين عهد بالخصوص تجارت قالى بسى عمده و عالى است . افتتاح كارخانجات نساجى اقمشهء كتانى در اصفهان كه ملبوس تابستانى جنود مسعود از آن منسوجات خواهد بود . ايجاد كارخانهء ابريشم‌تابى در مملكت گيلان به دست معتمد السلطان حاج محمد حسن تاجر اصفهانى امين دار الضرب .

--> ( 1 ) - اصل : صدرس .